วันอังคารที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2555

กฏไตรลักษณ์

อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
... ในอนัตลักขณสูตร กล่าวถึง สิ่งใดแปรปรวน สื่งใดไม่คงสภาพ สิ่งนั้นทนอยู่ได้ยาก เอามายึดถือไม่ได้
เป็นธรรมที่สอนปถุชน เพื่อให้ดวงตามองเห็นธรรม เข้าสู่ประตูแห่งโสดาบุคคล...

เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป
... เคยเห็นแว๊บๆ ในตอนที่ พระพุทธเจ้าไปโปรดพุทธบิดาที่กำลังป่วยหนัก
สรรพ สิ่งทั้งหลายเกิดขึ้นเป็นธรรมดา ตั้งอยู่เป็นธรรมดา และดับไปเป็นธรรมดา นอกจากทุกข์ไม่มีอะไรเกิด นอกจากทุกข์ไม่มีอะไรดับ ... ไม่มีสตรี ไม่มีบุรุษ ไม่มีตัวตน เราเขา

เป็นธรรมที่สอนอริยะบุคคล เพื่อสลัดทิ้ง ความยึดถือทั้งหมดเพื่อความหลุดพ้น

ไตรลักษณ์: สัจธรรมแห่งชีวิต
โดย...พระมหาสุรศักดิ์  สุรเมธี (ชะมารัมย์)
วัดเดิม ต.ในเมือง อ.พิมาย จ.นครราชสีมา

(เนื้อหาและภาพประกอบเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน)


          มีคำกล่าวว่า “ชีวิตเปรียบเสมือนการแสดงละครที่มีครบทุกรสชาติ มีโลกเป็นเวทีการแสดงขนาดใหญ่” บางครั้งเราเล่นบท
พระซึ่งเป็นที่ชื่นชอบแก่ผู้ชมมากหน้าหลายตา แต่บางครั้งเรากลับเล่นบทผู้ร้ายที่มีผู้ชมเกลียดชังทั้งๆที่ใจไม่อยากเล่น แต่มิอาจฝืน
ความจริงได้ เพราะชีวิตเปลี่ยนแปลงไปตามกฎไตรลักษณ์ ได้แก่ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา อันเป็นสัจธรรมที่คนเรามิอาจหลีกเลี่ยง
ได้
          ชีวิตของคนเราเกิดขึ้นจากการรวมตัวกันของธาตุ 4 อันได้แก่ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม และธาตุไฟ ประกอบกันเป็นชีวิต ใน
ร่างกายของคนเรา ธาตุดิน ได้แก่ ของแข็ง เช่น ผม กระดูก ฟัน เล็บ ฯลฯ ธาตุน้ำ ได้แก่ ของเหลว เช่น เลือด เหงื่อ น้ำมูก ฯลฯ
ธาตุลม ได้แก่ ลมหายใจเข้า-ออก และธาตุไฟ ได้แก่ อุณหภูมิความร้อนที่อยู่ภายในร่างกาย ที่กล่าวมาเรียกว่าโครงสร้างทาง
กายภาพ หรือ ภาษาธรรมท่านเรียกว่า รูป


ภาพจาก Web Site
http://www.momypedia.com/elctfl/rlga/imgstk/img4_1215.jpg
ณ วันที่ 2-07-53
          อีกส่วนที่นับว่าเป็นส่วนประกอบสำคัญของชีวิต คือ โครงสร้างทางจิตตภาพ หรือ ภาษาธรรมคือ นาม ได้แก่ เวทนา คือ ความ
รู้สึกสุข ทุกข์ และไม่ทุกข์ ไม่สุข ซึ่งปรากฏกับคนเราตลอดเวลา กล่าวคือ บางครั้งเราประสบกับความทุกข์ รู้สึกทุกข์ใจ แต่บางคราว
เราประสบกับความสุข รู้สึกสบายใจ จะสลับหมุนเวียนกันเช่นนี้เรื่อยไป สัญญา คือ ความจำได้หมายรู้ หรือเรียกว่า ส่วนความจำ เช่น
จำเพลงที่ชื่นชอบ จดจำใบหน้าผู้มีบุญคุณได้ เป็นต้น สังขาร คือ การปรุงแต่งทางจิตอันเกิดจากการรับรู้ (วิญญาณ) เป็นต้นว่า หู ได้
ยินเสียงเพลงไพเราะเพลงหนึ่ง โดยธรรมชาติของจิตก็จะคิดปรุงแต่ง (สังขาร) ไปต่างๆนานา เช่น เพลงนั้นเป็นเพลงของนักร้อง
คนใดเป็นเพลงสตริงหรือลูกทุ่ง เป็นต้น และ วิญญาณ คือ การรับรู้ อันเกิดจากอายตนะภายในและภายนอกกระทบกัน เช่น ตา มอง
เห็นรูปเกิดการรับรู้ (วิญญาณ) ขึ้น เป็นต้นว่ารูปสวย รูปน่ารัก หรือรูปน่าเกลียด



ภาพจาก Web Site
http://www.rmutl.ac.th/home/images/stories/prd/เขตพื้นที่%20พิษณุโลก/จัดโครงการปฏิบัติธรรม%20%20/518_1.jpg
ณ วันที่ 2-07-53
          ลักษณะชีวิตของคนเรามีความแปรปรวน ไม่เที่ยงแท้แน่นอน ไม่ยั่งยืน มีธรรมชาติเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เฉกเช่นกับบท
ละครที่เราเล่น ที่มีทั้งบทเศร้าโศกเสียใจ สนุกสนานร่าเริง สลับหมุนเวียนกันหรือกล่าวได้ว่าชีวิตของคนเราเปลี่ยนแปลงจากวัยเด็ก
เข้าสู่วัยรุ่นหนุ่มสาว จากวัยรุ่นหนุ่มสาวสู่ผู้ใหญ่ จากผู้ใหญ่เข้าสู่วัยชรา สุดท้ายก็ดับสลายลงไป กล่าวโดยสรุปคือ ชีวิตมีลักษณะ
เกิดขึ้นดำรงอยู่ และดับสลายลง สัจธรรมเช่นนี้เรียกว่า อนิจจัง
          เมื่อคนเราเกิดมาแล้วมีชีวิตรอดบนโลกใบนี้ กลับประสบกับความทุกข์มากกว่าความสุข แม้แต่ตอนเกิดก็พบกับความทุกข์คือ
การร้องไห้งอแงตามประสาเด็ก แม้เจริญเติบโตขึ้นยิ่งพบกับความทุกข์มากเป็นทวีคูณ ความทุกข์ที่ว่าก็คือ ปัญหาต่างๆที่อยู่รายรอบ
ตัวเรา เช่น ทุกข์เพราะการเจ็บไข้ ทุกข์เพราะความเศร้าโศกเสียใจ ทุกข์เพราะความหิวกระหาย ทุกข์เพราะการไม่ได้รับสิ่งที่ตน
ปรารถนา เป็นต้น สัจธรรมเช่นว่านี้คือ ทุกขัง
          ด้วยเหตุที่สรรพสิ่งเป็นสิ่งสมมุติ จึงไม่มีอะไรเป็นของๆเรา ชีวิตก็มิใช่ของเรา เพราะเราไม่สามารถห้ามความเจ็บ ความแก่
ได้ รถก็มิใช่ของเรา บ้านก็มิใช่ของเรา ทรัพย์สินเงินทองทั้งหลายที่เรามีอยู่ก็มิใช่ของๆเรา เวลาเราละสังขารจากโลกไป เราไม่
สามารถนำทรัพย์สินเงินทองที่มีติดตัวเราไปได้เลย แต่สิ่งที่เราสามารถนำติดตัวเราไปได้ก็คือ บุญ กับบาปที่กระทำเมื่อครั้งที่ยังมี
ลมหายใจ สัจธรรมดังที่กล่าวมาคือ อนัตตา



ภาพจาก Web Site
http://gotoknow.org/file/autcha_beer/PTB01003.jpg
ณ วันที่ 2-07-53
          ว่าโดยสรุปแล้ว ชีวิตของคนเราเกิดขึ้นจากการประกอบเข้าด้วยส่วนสำคัญ 2 ประการ คือ โครงสร้างทางกายภาพ หรือ รูป
และโครงสร้างทางจิตตภาพ หรือ นาม ชีวิตแปรเปลี่ยนไปตามสภาพความจริงที่เรียกว่ากฎของไตรลักษณ์อันเป็นสัจธรรม แห่งชีวิต...


วันอังคารที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2555

ทำไมจึงต้องเห็นจิตไม่มีตัวตนให้ได้

ดูพาหิยะเป็นตัวอย่าง ท่านไม่รู้เรื่องอะไรมาก่อนเลย แค่ฟังพระพุทธเจ้าตรัสสี่ประโยคก็บรรลุธรรมแล้ว แค่คำตรัสที่ว่า เห็นสักว่าเห็น ได้ยินสักว่าได้ยิน รับทราบสักว่ารับทราบ หลุดพ้นสักว่าหลุดพ้น เท่านี้ก็บรรลุธรรมได้แล้ว

ฉะนั้นการศึกษาธรรมะควรเป็นไปเพื่อทำลายความมีตัวตน ธรรมะบทใดข้อใดสร้างตัวตน ถ้าต้องการพ้นทุกข์ต้องวางธรรมะเหล่านั้นก่อน อย่าให้มาเป็นอุปสรรค คือมาสร้างความเชื่อเรื่องมีตัวตนเพิ่มขึ้น

ความจริงทุกคนรู้ว่าจิตไม่มีตัวตน รู้เพราะตำราเขาว่าไว้อย่างนั้น แต่ไม่ทราบความสำคัญจึงวางความรู้นี้ ไปหาความรู้อื่นที่ยังไม่รู้ต่อ ลองหันกลับมาหยิบความรู้ที่ว่าจิตไม่มีตัวตนเอามาปัดฝุ่นคิดสิว่าทำอย่างไร เราจึงจะเกิดความรู้แจ้งขึ้นมาว่าจิตไม่มีตัวตนจริงๆ ต้องคิดเช่นนี้จะก้าวหน้าทันทีที่คิด พอยิ่งลงมือทำยิ่งเพิ่มความก้าวหน้า

จิตแค่ชื่อเรียกกลุ่มคนแบกแคร่ เป็นแค่ชื่อเรียกนามธาตุที่รวมหน่วยกันเป็นกองๆสี่กอง หรือสี่ขันธ์ คำว่าจิตก็ดี ขันธ์ก็ดี ไม่มีตัวตน จึงไม่ได้ทำอะไร ทำอะไรไม่ได้เพราะมันไม่มีตัวตน ไปคิดว่ามันมี เลยตั้งหน้าตั้งตาค้นคว้าท่องจำ สิ่งที่ไม่มีว่ามันมีกี่แบบกี่ดวง กี่อะไรต่อมิอะไร ทั้งๆที่จิตมันไม่มีตัวตนไม่มีอำนาจทำอะไร สร้างอะไร ฉะนั้นอย่าเสียเวลาหาว่าจิตมีกี่ดวงมีอาการอย่างไร เสียเวลาหาเปล่าๆ เชื่อพระพุทธเจ้ากันเถอะ พระองค์ตรัสให้เลิกคิดว่าจิตมีตัวตน เพราะพระองค์เป็นห่วงสาวกของท่านจะเข้าใจผิดเรื่องจิต จึงทรงอุทานออกมา

ดังนั้นอย่าแค่รู้ว่าจิตไม่มีตัวตน ต้องรู้ว่าจิตไม่มีตัวตนอย่างไร สภาวะที่ไม่มีตัวตนมันเป็นสภาวะแบบไหน และมีประโยชน์อย่างไร มาเรียนรู้สิ่งที่เรียกว่าจิต ว่ามันไม่มีตัวตนอย่างไรกันดีกว่า มาสัมผัส สภาวะความไม่มีตัวตน ของจิตและของสรรพสิ่งกันดีกว่า พระพุทธเจ้าชี้ทางไว้ให้แล้ว อยู่ที่ใครจะเดินตามทางที่ท่านชี้หรือไม่เท่านั้นเอง

ทำไมจึงต้องเห็นจิตไม่มีตัวตนให้ได้

ผู้เห็นจิตมีตัวตนเปรียบเหมือนคนสวมแว่นตาสี เมื่อมองสิ่งไรก็ย่อมเห็นผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง คนใส่แว่นสีเขียว เห็นฟางก็ย่อมย่อมบอกฟางสีเขียว เห็นหญ้า กลับบอกหญ้าสีขาว อย่างนี้เป็นต้น คือเห็นผิดไปหมดทุกเรื่อง จึงเป็นอุปสรรคอย่างสำคัญต่อการค้นพบความจริงของธรรมชาติ

จิตเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติ เห็นผิดเข้าใจผิดเรื่องจิตอย่างเดียวเรื่องอื่นผิดเพี้ยนหมด พระพุทธเจ้า ยังตรัสว่าพระองค์ไม่ห่วงเรื่องที่ผู้คนเห็นกายมีตัวตน แต่พระองค์เป็นห่วงเรื่องผู้ที่เห็นจิตเป็นตัวตน

ผู้เห็นจิตเป็นตัวตน ย่อมเห็นสิ่งอื่นเป็นตัวตน ย่อมเห็นสิ่งอื่นเป็นของจริง ย่อมต้องการสิ่งอื่นๆ เพราะคิดว่ามันเป้นของจริง แต่ถ้าเห็นจิตว่าเป็นแค่ชื่อเรียกกลุ่มธาตุ ตัวตนไม่มี ที่ทีที่ทำที่คิดที่รู้คือกลุ่มธาตุมันทำมันรู้ คิดได้เช่นนี้ก็เริ่มปล่อยวางไม่มีความต้องการแม้กระทั่งธรรมะ ผู้เห็นจิตเป็นตัวตนย่อมต้องการทั้งรูปธรรมนามธรรม ต้องการไปหมด ต้องการรู้ธรรมะ เพราะมองว่าธรรมะเป้นของจริง ตามความเข้าใจผิด เลยอยากเรียนอยากรู้ รู้ไม่มีวันจบ แต่รู้แบบคนสวมแว่นตาสีต่างๆ ที่รู้ที่อ่าน ที่จำ จึงรู้ผ่านจิตที่มีตัวตน ย่อมใช้ประโยชน์ในการปฏิบัติยังไม่ได้